# Panduan perjalanan Dali (大理) Yunnan Province · Barat Daya, China · 20 tempat Canonical: https://cnatrip.com/ms/destinations/yunnan/dali ## Itinerari ringkas - **Hari 1:** Bandar Purba Dali → Three Pagodas of Chongsheng Temple → Taman Pantulan Tiga Pagoda → Jalan Renmin (makan malam) - **Hari 2:** Lawatan Sekeliling Erhai (Bandar Purba Dali → Caicun → Xizhou → Mata Air Kupu-Kupu (Húdié Quán) → Dermaga Taoyuan (Táoyuán Mǎtóu) → Shuanglang → Bandar Wase (Wāsè Zhèn) → Xiao Putuo → Pulau Jinsuo → Bandar Filem dan Televisyen Tianlong Babu → Bandar Purba Dali) - **Hari 3:** Bandar Purba Dali → Gunung Cangshan - **Hari 4:** Dali → Pekan Purba Shaxi → Gunung Baoshi → Daerah Jianchuan - **Hari 5:** Daerah Jianchuan → Kampung Purba Nuodeng ## Suasana tempat ini - **Kampung Budaya:** Penduduk tempatan berpakaian tradisional Bai berjalan di antara pelancong dari segenap penjuru yang datang kerana kemasyhurannya, sehingga terasa seperti memasuki sebuah kampung pelancongan budaya yang baru dibangunkan. - **Jalan Foreigners (Yángrén Jiē):** Jalan ini telah beberapa kali dibaiki dan diubah suai. Kini, dari segi rupa luarannya, ia tidak jauh berbeza daripada jalan-jalan lain, namun bar dan kedai di sepanjangnya masih mengekalkan ciri tersendiri. - **Five Golden Flowers (Wǔduǒ Jīnhuā):** Filem, satu bentuk seni yang meluas, telah menyebarkan kemasyhuran gadis-gadis Bai. Di Bandar Purba Dali, gadis-gadis yang memakai pakaian Bai yang telah diubah suai boleh ditemui di mana-mana sahaja. - **Xián (闲):** Dalam pertuturan harian orang Dali, 'xián' (闲) membawa beberapa makna, iaitu menjemput seseorang singgah ke rumah, keluar bersiar-siar, atau pergi membeli-belah. Perkataan ini sejajar dengan semangat fēng huā xuě yuè (风花雪月), iaitu keindahan romantis yang sebati dengan bandar ini. ## Suasana ### Pemandangan Dali Pemandangan Dali indah, iklimnya nyaman, dengan Gunung Cangshan dan Tasik Erhai, serta suasana fēng huā xuě yuè (风花雪月) yang romantis. Hotel-hotel peranginan di sini mempunyai kemudahan yang lengkap, menjadikannya pilihan terbaik untuk percutian santai, pelancongan keluarga, persidangan perniagaan dan lawatan pelaburan. ### Satu Hujan, Musim Luruh Tiba Suhu menurun dengan cepat pada bulan Julai dan Ogos. Terdapat pepatah tempatan 'Satu Hujan, Musim Luruh Tiba', jadi walaupun melawat pada musim panas, bawalah pakaian lengan panjang dan seluar panjang. Kebanyakan tempat di Dali tidak mempunyai penyaman udara. ### Bandar Dali dan Bandar Purba Dali Atas sebab sejarah, hubungan antara Bandar Dali di Prefektur Autonomi Bai Dali (大理白族自治州) dan Bandar Purba Dali sering disalah faham. Bandar Dali ialah ibu kota prefektur, juga dikenali sebagai Xiaguan (下关). Bandar Purba Dali pula ialah ibu kota lama Kerajaan Nanzhao, terletak lebih 30 km dari pusat bandar. Apabila orang ramai berkata 'pergi ke Dali', mereka biasanya merujuk kepada Bandar Purba Dali. ### Rambut Tocang Dali Sebaik tiba di Dali, pelancong wanita boleh mencari kedai rambut kecil dan meminta penduduk tempatan mengepang rambut mereka. Tocang halus yang dihiasi benang wol berwarna-warni pasti memberikan 'aura Dali' yang unik. ### Kepercayaan Benzhu (本主) Bai Kebanyakan penduduk Dali ialah etnik Bai. Selain agama Buddha atau Taoisme, setiap kampung mempunyai pelindung sendiri, iaitu Benzhu (本主). Benzhu boleh berupa haiwan tertentu, jadi ingatlah untuk tidak mencederakan haiwan tersebut, dan elakkan membawa makanan yang berkaitan dengan Benzhu. ### Persediaan dan Nasihat ### Bahasa Prefektur Autonomi Bai Dali (大理白族自治州), iaitu Prefektur Dali, menggunakan banyak dialek tempatan dalam pertuturan harian, namun bahasa Mandarin dituturkan dengan meluas di rantau ini. ### Iklim dan Musim Pelancongan Purata suhu tahunan ialah 12.2～18.9℃. Ciri iklim Dali ialah tiada empat musim yang jelas, dengan musim hujan tertumpu dari Mei hingga Oktober. Ada pepatah yang mengatakan 'Pemandangan Dali paling indah pada bulan Mac'. Musim bunga amat sesuai untuk melawat, kerana banyak perayaan dan majlis etnik Bai berlangsung sekitar bulan Mac mengikut kalendar lunar. ## Pengangkutan ### Perjalanan Masuk dan Keluar Sebagai bandar pelancongan yang popular, Dali mempunyai pengangkutan yang mudah, dengan lapangan terbang dan stesen kereta api. Jika ingin menikmati pemandangan sepanjang perjalanan, memandu sendiri atau menaiki bas jarak jauh juga pilihan yang baik. ### Stesen Hentian Bas 1. Stesen hentian bas dari Kunming ke Dali terletak di Xiaguan (下关, bandar baharu), bukan di Bandar Purba Dali. Dari stesen Xiaguan, anda boleh menaiki bas No. 4 atau No. 8 terus ke Bandar Purba Dali (kira-kira 13 km), tambangnya ¥2 dan perjalanannya kira-kira 30 minit. 2. Ramai pemandu teksi berhampiran stesen kereta api Dali menawarkan tambang ¥3 ke Dali. Sebenarnya, tawaran itu hanya ke bandar baharu, iaitu Xiaguan, bukan ke Bandar Purba Dali. Dari Xiaguan ke Bandar Purba Dali, tambang teksi kira-kira ¥40. - tip: Musim terbaik: 'Pemandangan Dali paling indah pada bulan Mac', dan musim bunga amat sesuai untuk melawat. Kebanyakan perayaan etnik Bai berlangsung pada bulan 3 dan 4, jadi anda dapat merasai suasana budaya etnik yang meriah. ### Penerbangan Lapangan Terbang Dali terletak di tenggara Tasik Erhai, kira-kira 13 km dari bandar Dali. Terdapat penerbangan dari Kunming dan Xishuangbanna, serta penerbangan ke Guangzhou, Beijing dan Chengdu. Teksi dari lapangan terbang ke Bandar Purba Dali kira-kira ¥90. ### Kereta Api ### Jalan Raya Xiaguan (下关) ialah hab pengangkutan penting di Dali. Stesen bas jarak jauh utama termasuk Stesen Bas Utara Kèyùn Běi Zhàn (客运北站) dan Stesen Bas Kèchē Kèyùn Zhàn (汽车客运站). ### Stesen bas jarak jauh dan arah perjalanan ### Pengangkutan Dalaman ### Bas Awam Bandar Dali mempunyai lebih sepuluh laluan bas awam. Dari Xiaguan ke Bandar Purba Dali, bas No. 4 dan No. 8 beroperasi terus, dengan perjalanan kira-kira 30 minit dan tambang ¥2. ### Teksi Kadar permulaan teksi biasa ialah ¥8 pada siang hari dan ¥10 pada waktu malam. Dari stesen kereta api Dali ke Bandar Purba Dali, tambang teksi ialah ¥40–¥50. - **Kaunter Jualan Tiket Penerbangan Awam** — - **Stesen Kereta Api Dali** — (Jalan Weishan dan Jalan Dianyuan, Bandar Dali, Prefektur Autonomi Bai Dali) - **Stesen Bas Utara Kèyùn Běi Zhàn (客运北站)** — (No. 30, Jalan Yuhua) - **Stesen Bas Kèchē Kèyùn Zhàn (汽车客运站) (Stesen Timur)** — (No. 372, Jalan Weishan) - **Stesen Ekspres Bas** — (No. 1, Jalan Huancheng Selatan) ## Makan & minum Apabila menyebut Dali, Sanchacha (三道茶, teh tiga peringkat) dan Rushan Eryuan (洱源乳扇, keju lembaran) adalah dua perkara yang tidak boleh diabaikan. ### Makanan Istimewa - **Ikan Periuk Tanah (Shāguō Yú)** — Salah satu hidangan terkenal Dali, dimasak perlahan dengan lebih sepuluh bahan segar seperti hirisan ayam muda dan cendawan shiitake, bersama ikan gongyu atau ikan kap dari Tasik Erhai. Pelancong boleh menikmati hidangan ini di atas bot pelancongan dan di pelbagai restoran besar di Dali. - **Rushan Dengchuan (邓川乳扇)** — Dali ialah tempat asal rushan (乳扇). Dalam pepatah 'Sembilan Belas Keanehan Yunnan', frasa 'susu dibuat menjadi kipas untuk dijual' merujuk kepada rushan. Rushan ialah sejenis keju berwarna putih susu yang berbentuk kipas lipat, dan dinamakan sedemikian kerana bentuknya. Ia kaya nutrisi dan mempunyai rasa harum yang lazat. Ia juga hidangan istimewa yang sering dihidangkan oleh penduduk Bai kepada tetamu. Rushan Dengchuan boleh dimakan mentah atau digoreng, dan tahan lama sehingga boleh dibawa dalam perjalanan jauh. Oleh sebab itu, ia dieksport ke pelbagai tempat dan amat digemari di sesetengah negara Asia Tenggara. - **Erkuai Bai (Kuih Beras Bai)** — Snek tempatan Yunnan yang diperbuat daripada beras berkualiti tinggi, biasanya dibahagikan kepada tiga jenis: ketulan, helaian dan kepingan. Boleh dibakar, direbus, ditumis, dimasak dalam sos, dikukus atau digoreng, dengan rasa yang pelbagai dan tidak jemu dimakan. - **Bingba Xizhou Dali (Kuih Bakar Xizhou)** — Juga dikenali sebagai Posu Bingba, ialah kuih bakar tepung gandum yang sedap dari segi warna, aroma dan rasa. Ia merupakan makanan ringan tempatan di Bandar Dali, dan yang paling terkenal ialah bingba tradisional etnik Bai dari Xizhou. - **Sandaocha (Tiga Pusingan Teh)** — Sandaocha merupakan puncak budaya teh etnik Bai di Dali, mengandungi falsafah hidup “pahit dahulu, manis kemudian, dan rasa selepas itu”. Semasa minum teh, sering diiringi tarian dan nyanyian rakyat yang menyenangkan pandangan, sungguh menggembirakan! Sandaocha yang paling tulen boleh dinikmati di Bangunan Wenxian di Bandar Purba Dali, Kota Budaya Nanzhao Dali, dan Kediaman Keluarga Yan di Xizhou. Persembahan tarian etnik juga disediakan. - **Restoran Meizijing** — Kedai makan lama Dali yang sentiasa sibuk. Restoran ini terletak di dalam laman tradisional etnik Bai yang elegan, sebuah bangunan dua bahagian dengan tiga bilik dan dinding skrin, di dalamnya terdapat pokok plum purba dan telaga purba. Restoran ini terkenal dengan Jamuan Plum: ikan plum hitam (wumei yu), daging babi berlada plum ukir (diaoniu kou rou), lobak plum hitam (heimei luobo) dan hidangan lain yang rasanya tulen. Arak plum buatan sendiri juga istimewa. Sangat sesuai untuk temu janji pasangan serta perhimpunan keluarga dan rakan. (No. 130, Jalan Renmin, Pekan Dali, Bandar Dali, 0872-2671578) - **Duan Gongzi** — Ini ialah kedai pengalaman bertema “Legenda Pedang Naga” (Tian Long Ba Bu). Sebaik masuk, suasana restoran terasa seperti dunia dewa-dewi. Kakitangan memakai pakaian bergaya wuxia, dan lagu-lagu berkobar semangat pendekar dimainkan. Menu pun kelihatan seperti kitab ilmu silat. Jika tidak tahu apa yang hendak dipesan, cubalah set menu, yang meliputi hampir semua hidangan istimewa. (Persimpangan Jalan Renmin dan Jalan Yeyu, Bandar Dali, 18213322996) ## Membeli-belah Sebagai cenderamata, batu marmar Dali dan kain tie-dye (ranran) ialah barangan paling mewakili, dan boleh didapati di mana-mana sahaja di Dali. - **Zhaoji Meizi** — Plum rangup, plum ukir dan arak plum ialah produk khas Dali. Arak plum Zhaoji ialah jenama lama di Bandar Purba, dengan pelbagai jenis plum yang dijual, dan pelanggan memujinya tanpa henti. Buah kering juga sedap, cuma pilihannya kurang sedikit. (No. 282, Jalan Fuxing, Bandar Purba Dali, 0872-2661896) - **Tie-dye Kampung Zhoucheng** — Ranran (tie-dye) ialah kraf tangan tradisional mencetak dan mewarna yang popular di kawasan etnik minoriti Yunnan, dengan sejarah yang panjang. Setiap rumah di Zhoucheng mempunyai bengkel kecil untuk membuat batik atau tie-dye. Ukiran cop tempatan di sini juga sangat bagus. ## Waktu malam Apabila malam tiba, Bandar Purba dihiasi lampu moden yang menjadikannya bagaikan kota bercahaya, termasuk Tiga Pagoda yang menjulang dari kejauhan. Namun, yang paling dirindui ialah ketenangan malam Bandar Purba pada masa dahulu, ketika selain lampu di Jalan Yangren, semuanya sunyi dan senyap. Kini, tempat paling meriah pada waktu malam ialah Jalan Yangren, dan cara paling selesa ialah mencari sebuah bar yang unik lalu memesan segelas Bir Dali. - **Jalan Yangren (Jalan Orang Asing)** — Terletak di dalam Bandar Purba Dali, jalan berturap batu biru yang memanjang dari timur ke barat. Pada waktu malam, bar mula beroperasi dan Jalan Yangren menjadi sangat meriah; yang paling terkenal ialah Bar Tang Chao. Di sepanjang jalan terdapat restoran gaya Cina dan Barat, kedai permata, kedai barangan antik, kedai tie-dye, galeri dan kedai kecil lain yang menjual makanan etnik Bai serta cenderamata. Anda boleh makan dan membeli-belah sambil berjalan, tetapi harganya agak tinggi. - **Tang Chao** — Bar yang terkenal. Ikut sahaja bunyi muziknya, dan anda pasti akan menemuinya. - **Huai Houzi (Monyet Nakal)** — Sebuah bar di Bandar Purba Dali. Datanglah pada waktu malam, kerana di sini berkumpul ramai “serangga” yang aktif pada waktu malam. ## Penginapan Penginapan di Dali agak murah di luar musim kemuncak pelancongan. Penginapan rumah tradisional tidak sama seperti hotel atau restoran: harganya murah dan memberikan rasa seperti pulang ke rumah. - **Penginapan Butik Yuan'an Yuan, Dali** — Laman besar bergaya keluarga etnik Bai. Buluh hijau dan kolam jernih, pondok buluh serta menara bertingkat yang halus dan unik. Dinding bilik dan langsir dihiasi kain cetak tangan biru bercorak putih, hangat dan penuh suasana. (No. 3, Jalan Sanyue, Bandar Purba Dali, 17787207339) - **Penginapan Taman Hetai** — Sebuah bangunan kecil tiga tingkat dengan bilik yang ringkas dan sangat kemas. Pilihan penginapan yang berpatutan dari segi nilai. (No. 120, Jalan Guangwu, Bandar Purba Dali, 0872-2671193) ## Tempat menarik - **Dali Ancient Town** (★★★★★): Masa yang diperlukan Lebih 3 jam — https://cnatrip.com/ms/places/dali-ancient-town - **Three Pagodas of Chongsheng Temple Cultural Tourism Area** (★★★): Kemasukan ¥75; Waktu operasi 8：00—17：30; Masa yang diperlukan 1–3 jam — https://cnatrip.com/ms/places/three-pagodas-of-chongsheng-temple-cultural-tourism-area - **Cangshan–Erhai National Nature Reserve** (★★★★★): Kemasukan Terdapat dua kereta kabel ke Gunung Cang dan feri pelancongan ke Tasik Erhai: 1. Kereta kabel Xima Tanchi (苍山洗马潭索道) pergi-balik ¥335 (termasuk tiket Bandar Filem dan Taman Geologi) 2. Kereta kabel Gantong (感通索道) sehala ¥115 (tiket Gunung Cang + kereta kabel). Disyorkan naik kereta kabel, kemudian turun dengan berjalan kaki, kerana di laluan turun anda dapat melihat Bandar Filem Tianlong Babu, Bandar Purba Dali dan Tasik Erhai 3. Feri Tasik Erhai ¥142; Masa yang diperlukan 1 hari — https://cnatrip.com/ms/places/cangshan-erhai-national-nature-reserve - **Tianlong Babu Film and Television City** (★★★★): Kemasukan ¥40; Waktu operasi 8：00—17：30; Masa yang diperlukan 1–3 jam — https://cnatrip.com/ms/places/tianlong-babu-film-and-television-city - **Haishe Park** (★★★): — https://cnatrip.com/ms/places/haishe-park - **Shuanglang Ancient Town** (★★★★): Masa yang diperlukan 1–2 hari — https://cnatrip.com/ms/places/shuanglang-ancient-town - **Yuji Island** (★★★★): Kemasukan ¥10; Waktu operasi 8：00—20：00; Masa yang diperlukan 1–3 jam — https://cnatrip.com/ms/places/yuji-island - **Nanzhao Fengqing Island** (★★★★): Kemasukan ¥50; Masa yang diperlukan 1–3 jam — https://cnatrip.com/ms/places/nanzhao-fengqing-island - **Gantong Temple** (★★★★): Kemasukan Percuma; Waktu operasi 8：30—16：00; Masa yang diperlukan Lebih 3 jam — https://cnatrip.com/ms/places/gantong-temple - **Langqiao Covered Bridge** (★★★): Kemasukan Percuma; Waktu operasi 8：00—24：00 — https://cnatrip.com/ms/places/langqiao-covered-bridge - **Xiao Putuo Island** (★★★): Kemasukan Percuma; Waktu operasi 9：00—18：00 — https://cnatrip.com/ms/places/xiao-putuo-island - **Xizhou Ancient Town** (★★★★): Kemasukan Percuma; Masa yang diperlukan 4–5 jam — https://cnatrip.com/ms/places/xizhou-ancient-town - **Zhoucheng Village** (★★★★): Masa yang diperlukan 1–3 jam — https://cnatrip.com/ms/places/zhoucheng-village - **Butterfly Spring** (★★★★): Kemasukan ¥40; Masa yang diperlukan 1–3 jam — https://cnatrip.com/ms/places/butterfly-spring ## Lawatan sehari & seterusnya - **Wuliangshan Cherry Blossom Valley** (★★★): Kemasukan ¥50; Masa yang diperlukan 1–3 jam — https://cnatrip.com/ms/places/wuliangshan-cherry-blossom-valley - **Shibaoshan Scenic Area** (★★★★): Kemasukan ¥45; Waktu operasi 8：00—17：30; Masa yang diperlukan Lebih 3 jam — https://cnatrip.com/ms/places/shibaoshan-scenic-area - **Nuodeng Ancient Village** (★★★★): Kemasukan Percuma; Masa yang diperlukan 1–3 jam — https://cnatrip.com/ms/places/nuodeng-ancient-village - **Shaxi Ancient Town** (★★★★): Kemasukan ¥45; Masa yang diperlukan 1–3 jam — https://cnatrip.com/ms/places/shaxi-ancient-town - **Weishan Ancient City** (★★★★): Kemasukan Percuma; Waktu operasi Sepanjang hari; Masa yang diperlukan 3–4 jam — https://cnatrip.com/ms/places/weishan-ancient-city - **Jizushan Scenic Area** (★★★): Kemasukan ¥55; Waktu operasi 8：00—18：00; Masa yang diperlukan 1 hari — https://cnatrip.com/ms/places/jizushan-scenic-area --- Sumber: China Self-Guided Travel 2025 (《中国自助游》, Tianjin Science & Technology Press, Aug 2024), pp. 208–229. Harga, waktu operasi dan butiran pengangkutan adalah seperti yang dicetak dalam edisi Ogos 2024 dan mungkin telah berubah. Sentiasa sahkan dengan tempat berkenaan sebelum anda mengembara.